ตามรอยเท้านักบุญ | 12 พฤศจิกายน

นักบุญโยซาฟัต คุนต์เซวิช  Saint Josaphat Kuntsevych

พระอัครสังฆราชแห่งโปลอตสก์และมรณสักขี I ค.ศ. 1580–1623

 "ผู้พลีชีวิตเพื่อความเป็นหนึ่งเดียวกันของพระศาสนจักร"

           ความเป็นหนึ่งเดียวกันไม่ได้หมายถึงการทำให้ทุกคนเหมือนกัน แต่หมายถึงการเรียนรู้ที่จะดำเนินชีวิตในความจริง ความรัก และความเคารพต่อกัน ท่ามกลางความแตกต่าง

           นักบุญโยซาฟัต คุนต์เซวิช เป็นพระอัครสังฆราชและมรณสักขี ผู้ดำเนินชีวิตท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างคริสตชนตะวันออกและตะวันตก ท่านอุทิศชีวิตเพื่อเอกภาพของพระศาสนจักร และยืนหยัดรักษามรดกทางพิธีกรรมและจิตตารมณ์ของคริสตชนจารีตไบแซนไทน์ ชีวิตของท่านเชื้อเชิญให้เราตระหนักว่า การแสวงหาความเป็นหนึ่งเดียวกันต้องดำเนินควบคู่กับความรัก ความจริง และการเคารพศักดิ์ศรีของผู้อื่น

ประวัติของท่าน

         นักบุญโยซาฟัตเกิดประมาณ ค.ศ. 1580 ที่เมืองโวโลดีมีร์ (*Volodymyr*) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศยูเครน โดยได้รับชื่อเมื่อแรกเกิดว่า ยอห์น คุนต์เซวิช (*John Kuntsevych*) ท่านเติบโตในครอบครัวคริสตชนจารีตตะวันออก ในช่วงเวลาที่ความสัมพันธ์ระหว่างพระศาสนจักรคาทอลิกกับพระศาสนจักรออร์โธดอกซ์มีความตึงเครียดจากความแตกแยกทางประวัติศาสตร์

         ใน ค.ศ. 1596 เกิดสหภาพเบรสต์ (*Union of Brest*) เมื่อพระสังฆราชรูเธเนียบางส่วนประกาศเข้าสู่ความเป็นหนึ่งเดียวกันกับพระสันตะปาปาแห่งกรุงโรม โดยยังคงรักษาจารีตพิธีกรรมไบแซนไทน์และธรรมประเพณีตะวันออกไว้ อย่างไรก็ตาม การตัดสินใจดังกล่าวไม่ได้รับการยอมรับจากคริสตชนทุกกลุ่ม และนำไปสู่ความขัดแย้งทั้งทางศาสนาและการเมืองในภูมิภาค

          ในวัยหนุ่ม ยอห์นไปฝึกงานด้านการค้าขายที่เมืองวิลนีอุส (*Vilnius*) แต่ท่านกลับสนใจชีวิตแห่งการภาวนาและการอุทิศตนแด่พระเจ้ามากกว่า

          ใน ค.ศ. 1604 ท่านเข้าอารามพระตรีเอกภาพของนักพรตจารีตไบแซนไทน์ และได้รับนามนักบวชว่า **โยซาฟัต (Josaphat)** ท่านดำเนินชีวิตอย่างเคร่งครัดในการภาวนา การศึกษาพระคัมภีร์ และการปฏิบัติพรตวินัย จนเป็นที่เคารพของผู้คนจำนวนมาก

          ใน ค.ศ. 1609 ท่านได้รับศีลบวชเป็นพระสงฆ์ และเริ่มทำหน้าที่เทศน์สอน ให้คำแนะนำฝ่ายจิต และอภิบาลสัตบุรุษ ต่อมาใน ค.ศ. 1617 ท่านได้รับแต่งตั้งเป็นพระสังฆราชผู้ช่วยแห่งโปลอตสก์ และใน ค.ศ. 1618 ได้สืบตำแหน่งเป็นพระอัครสังฆราชแห่งโปลอตสก์ ซึ่งอยู่ในดินแดนประเทศเบลารุสปัจจุบัน

          ท่านทุ่มเทชีวิตเพื่อการอภิบาล การฟื้นฟูชีวิตฝ่ายจิตของพระสงฆ์และสัตบุรุษ และการส่งเสริมความเป็นหนึ่งเดียวกันกับสันตะสำนัก โดยยังคงรักษาจารีตพิธีกรรมและมรดกทางจิตวิญญาณของพระศาสนจักรตะวันออก

          ท่านมรณภาพจากการถูกสังหารเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1623 ที่เมืองวีเตบสก์ (*Vitebsk*) ซึ่งปัจจุบันอยู่ในประเทศเบลารุส ขณะมีอายุประมาณ 43 ปี

          พระศาสนจักรคาทอลิกยกย่องท่านเป็นมรณสักขีผู้พลีชีวิตเพื่อความเชื่อและเอกภาพของพระศาสนจักร ต่อมาท่านได้รับการประกาศเป็นบุญราศีใน ค.ศ. 1643 และได้รับการประกาศเป็นนักบุญโดยสมเด็จพระสันตะปาปาปีโอที่ 9 ใน ค.ศ. 1867

เรื่องราวที่น่าจดจำ

1. ชายหนุ่มผู้เลือกพระคริสตเจ้าเหนือความมั่นคงของชีวิต

        ในวัยหนุ่ม ยอห์นมีโอกาสสร้างชีวิตที่มั่นคงจากการค้าขาย แต่หัวใจของท่านกลับปรารถนาสิ่งที่ลึกซึ้งกว่าความสำเร็จทางโลก ท่านเลือกเข้าสู่อารามใน ค.ศ. 1604 และอุทิศชีวิตให้กับการภาวนา การศึกษาความเชื่อ และการรับใช้พระศาสนจักร การตัดสินใจครั้งนี้ชวนให้นึกถึงอุปมาเรื่องไข่มุกล้ำค่าในพระวรสาร (มธ 13:45–46) ซึ่งพระเยซูเจ้าทรงสอนว่า เมื่อมนุษย์ค้นพบสิ่งที่มีคุณค่าแท้จริง เขาย่อมพร้อมสละสิ่งอื่นเพื่อรักษาสิ่งนั้นไว้ สำหรับโยซาฟัต ความมั่งคั่งที่แท้จริงไม่ใช่ทรัพย์สินหรือความก้าวหน้าในชีวิต แต่คือการได้เป็นของพระคริสตเจ้าและรับใช้พระองค์อย่างเต็มหัวใจ

2. นายชุมพาบาลผู้รักษาเอกภาพท่ามกลางความหลากหลาย

         เมื่อได้รับแต่งตั้งเป็นพระอัครสังฆราชแห่งโปลอตสก์ โยซาฟัตต้องเผชิญกับความขัดแย้งอย่างหนักระหว่างคริสตชนที่ยอมรับสหภาพเบรสต์กับคริสตชนที่ยังคงอยู่ในพระศาสนจักรออร์โธดอกซ์ ท่านมุ่งมั่นส่งเสริมความเป็นหนึ่งเดียวกันกับพระสันตะปาปา และพยายามฟื้นฟูชีวิตฝ่ายจิตของพระสงฆ์และสัตบุรุษ ขณะเดียวกัน ท่านยืนยันถึงคุณค่าของจารีตพิธีกรรมไบแซนไทน์ ซึ่งเป็นมรดกแห่งความเชื่อของคริสตชนตะวันออก สำหรับท่าน การอยู่ในความเป็นหนึ่งเดียวกันกับพระศาสนจักรคาทอลิกไม่จำเป็นต้องละทิ้งพิธีกรรม ภาษา และธรรมประเพณีอันทรงคุณค่าของตน อย่างไรก็ตาม ความพยายามของท่านดำเนินอยู่ท่ามกลางความขัดแย้งที่มีทั้งมิติทางศาสนา การเมือง และอำนาจในการปกครองพระศาสนจักร ชีวิตของท่านจึงเตือนเราว่า ความเป็นหนึ่งเดียวกันเป็นพันธกิจที่ต้องอาศัยความอดทน การรับฟัง และการเคารพต่อมรดกทางความเชื่อของกันและกัน

3. มรณสักขีผู้ยอมสละชีวิตเพื่อเอกภาพ

           ในช่วงท้ายชีวิต ความขัดแย้งเกี่ยวกับการปกครองพระศาสนจักรและความสัมพันธ์กับกรุงโรมทวีความรุนแรงขึ้น ใน ค.ศ. 1620 มีการแต่งตั้งผู้ปกครองฝ่ายออร์โธดอกซ์ในเขตพื้นที่เดียวกัน ทำให้ความตึงเครียดระหว่างชุมชนคริสตชนเพิ่มสูงขึ้น โยซาฟัตถูกต่อต้านอย่างหนัก และมีข่าวลือเกี่ยวกับความตั้งใจของท่านที่จะเปลี่ยนแปลงจารีตพิธีกรรมตะวันออก แม้จะทราบว่าชีวิตของตนกำลังตกอยู่ในอันตราย ท่านยังคงเดินทางไปอภิบาลสัตบุรุษและยืนหยัดในพันธกิจของตน วันที่ 12 พฤศจิกายน ค.ศ. 1623 ขณะอยู่ที่เมืองวีเตบสก์ กลุ่มผู้ต่อต้านได้บุกเข้าไปยังที่พักของท่านและสังหารท่านอย่างรุนแรง การพลีชีพเป็นมรณสักขีของนักบุญโยซาฟัตเกิดขึ้นท่ามกลางความขัดแย้งอันซับซ้อนในประวัติศาสตร์ แต่พระศาสนจักรคาทอลิกระลึกถึงท่านในฐานะพยานแห่งความเชื่อและความเป็นหนึ่งเดียวกันกับพระศาสนจักร การระลึกถึงท่านในปัจจุบันจึงไม่ใช่การรื้อฟื้นความเป็นศัตรูระหว่างคริสตชน แต่เป็นโอกาสให้เราภาวนาเพื่อการคืนดีและเอกภาพตามพระประสงค์ของพระคริสตเจ้า

คำสอนที่สำคัญ

1. ความเป็นหนึ่งเดียวกันคือพระประสงค์ของพระคริสตเจ้า

         ก่อนทรงรับพระทรมาน พระเยซูเจ้าทรงภาวนาต่อพระบิดาว่า “เพื่อทุกคนจะเป็นหนึ่งเดียวกัน” (ยน 17:21) ความเป็นหนึ่งเดียวกันของคริสตชนจึงไม่ใช่เพียงความร่วมมือของมนุษย์ แต่เป็นพระประสงค์ของพระคริสตเจ้า และเป็นพันธกิจที่คริสตชนทุกคนได้รับเรียกให้มีส่วนร่วม

2. เอกภาพไม่ได้หมายถึงการลบล้างความหลากหลาย

        พระศาสนจักรคาทอลิกประกอบด้วยจารีตและธรรมประเพณีที่หลากหลาย ทั้งตะวันออกและตะวันตก ซึ่งต่างมีมรดกทางพิธีกรรมและจิตวิญญาณอันทรงคุณค่า ความหลากหลายเหล่านี้สามารถดำรงอยู่ภายในความเป็นหนึ่งเดียวกันของความเชื่อและศีลศักดิ์สิทธิ์ แบบอย่างของนักบุญโยซาฟัตช่วยให้เราเห็นคุณค่าของการรักษาเอกภาพโดยไม่ละทิ้งมรดกแห่งความเชื่อของแต่ละชุมชน (เทียบ CCC 1200–1206)

3. ความจริงต้องดำเนินควบคู่กับความรัก

        การยืนหยัดในความเชื่อไม่ควรทำให้เราดูหมิ่นหรือปฏิเสธศักดิ์ศรีของผู้ที่มีความเข้าใจแตกต่างจากเรา พระศาสนจักรเชื้อเชิญให้คริสตชนแสวงหาเอกภาพผ่านการภาวนา การเสวนา การกลับใจ และความเคารพซึ่งกันและกัน ความจริงและความรักจึงต้องดำเนินไปพร้อมกัน เพื่อให้การประกาศพระวรสารเป็นพยานถึงพระคริสตเจ้าอย่างแท้จริง

4. การเป็นพยานถึงความเชื่ออาจเรียกร้องการเสียสละ

        นักบุญโยซาฟัตยืนหยัดในพันธกิจของตน แม้ต้องเผชิญกับความเข้าใจผิด การต่อต้าน และอันตรายถึงชีวิต  ชีวิตของท่านเตือนเราว่า การติดตามพระคริสตเจ้าไม่ได้หมายถึงการหลีกเลี่ยงความยากลำบากเสมอไป แต่หมายถึงความซื่อสัตย์ต่อพระองค์ แม้ในเวลาที่ต้องเสียสละ (เทียบ CCC 2473–2474)

        นักบุญโยซาฟัต คุนต์เซวิช เป็นแบบอย่างของผู้ที่อุทิศชีวิตเพื่อความเป็นหนึ่งเดียวกันของพระศาสนจักร ท่ามกลางความขัดแย้งทางความเชื่อและประวัติศาสตร์ที่ซับซ้อน ชีวิตและการพลีชีพของท่านเชื้อเชิญให้เราไม่หยุดอยู่กับความแตกต่างหรือบาดแผลในอดีต แต่หันมาร่วมกันแสวงหาหนทางแห่งการคืนดี เพราะความเป็นหนึ่งเดียวกันที่พระคริสตเจ้าทรงปรารถนา ไม่อาจเกิดขึ้นได้จากความรุนแรงหรือการบังคับ แต่ต้องเติบโตผ่านความจริง ความรัก การกลับใจ และพระหรรษทานของพระเจ้า ชีวิตของท่านจึงเชื้อเชิญให้เราถามตนเองว่า "วันนี้ เรากำลังเป็นผู้สร้างความเป็นหนึ่งเดียวกัน หรือกำลังปล่อยให้ความแตกต่างกลายเป็นกำแพงระหว่างเรากับผู้อื่น?"

          “ความเป็นหนึ่งเดียวกันไม่ได้เกิดจากการทำให้ทุกคนเหมือนกัน แต่เกิดจากหัวใจที่พร้อมแสวงหาความจริง เคารพความแตกต่าง และเดินร่วมกันในความรักของพระคริสตเจ้า”

*** ข้อคิดปิดท้ายเรียบเรียงจากชีวิตและพันธกิจของท่าน มิใช่คำกล่าวโดยตรงของนักบุญ 

แหล่งข้อมูลประกอบ

• Vatican News — St. Josaphat, Bishop and Martyr
• สมเด็จพระสันตะปาปาปีโอที่ 11, สมณสาส์น Ecclesiam Dei (1923) เนื่องในโอกาสครบรอบ 300 ปีแห่งการพลีชีพของนักบุญโยซาฟัต
• สภาสังคายนาวาติกันที่ 2, กฤษฎีกา Unitatis Redintegratio ว่าด้วยคริสตศาสนสัมพันธ์
• สภาสังคายนาวาติกันที่ 2, กฤษฎีกา Orientalium Ecclesiarum ว่าด้วยพระศาสนจักรคาทอลิกจารีตตะวันออก
• พระคัมภีร์ ยอห์น 17:20–23
• หนังสือคำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก (CCC) ข้อ 813–822, 1200–1206 และ 2473–2474