บทเรียนที่ 2
พระเยซูเจ้าทรงรักษาแม่ยายของเปโตร (ลก. 4:38-39)

จุดประสงค์ เพื่อให้ผู้เรียน
1. รู้และจดจำอัศจรรย์ พระเยซูเจ้าทรงรักษาแม่ยายของเปโตร
2. ตระหนักถึงคุณค่าของการได้รับความช่วยเหลือจากผู้อื่น
3. ช่วยเหลือผู้อื่นเช่นเดียวกับที่เราเคยได้รับมา
กิจกรรม
ส่งต่อความดี (Pay it forward)
ดำเนินการ
1. ผู้สอนจัดบรรยากาศสนามเด็กเล่น อาจพาผู้เรียนไปเรียนยังสถานที่จริงหรือสนามหญ้าหรือปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสม
2. เลือกผู้เรียน 3 คนมาแสดงตามบทบาทสมมติ (ภูมิ/พี่เก้า/น้องเล็ก)
3. กำหนดให้มี 2 ฉาก อดีตและปัจจุบัน และดำเนินเรื่องตามบทสนทนา โดยผู้สอนเป็นผู้บรรยาย
ฉากที่ 1 เหตุการณ์ในอดีต
ตัวละคร ภูมิและพี่เก้า
อุปกรณ์ พลาสเตอร์ปิดแผล
ผู้บรรยาย: ณ สนามเด็กเล่นแห่งหนึ่ง เด็กชายขี้แยและอ่อนแอชื่อ ภูมิกำลังนั่งร้องไห้เพราะหกล้ม เข่าแตก สักพักพี่เก้าก็เดินเข้ามา
พี่เก้า: อ้าว เป็นอะไรไปเรา เจ็บมากไหม ไหนพี่ขอดูแผลหน่อย
ภูมิ: (พูดไปก็ร้องไห้เบา ๆ ไปด้วย) ผม...ผมเดินสะดุดครับพี่ เจ็บแผลและอายเพื่อนด้วยครับ ฮือ ฮือ
พี่เก้า: (ยิ้มแล้วพูด) ไม่ต้องอายหรอก ใคร ๆ ก็หกล้มกันได้ พี่ยังเคยล้มต่อหน้าสาว ๆ เลยนะ (หัวเราะเบา ๆ) อะนี่ (ยื่นพลาสเตอร์ลายการ์ตูนให้) พี่ให้ พลาสเตอร์สุดเท่ ลายยอดฮิตเลยนะ ปิดไว้ แล้วพรุ่งนี้จะหายเป็นปลิดทิ้ง เชื่อพี่... มา พี่ปิดให้นะ (ทำท่าปิดพลาสเตอร์ที่แผล)
ภูมิ: (หยุดร้องไห้) ขอบคุณครับพี่ ทำไมพี่ต้องช่วยผมด้วยล่ะครับ
พี่เก้า: เพราะพี่เคยได้รับความช่วยเหลือมาก่อน พี่เลยอยากช่วยเหลือ และส่งต่อความรู้สึกดี ๆ นี้ให้คนอื่น ถ้าพี่มีโอกาส
ฉากที่ 2 เหตุการณ์ 1 ปีต่อมา
ตัวละคร ภูมิและน้องเล็ก
อุปกรณ์ รองเท้าที่มีเชือกผูก
ผู้บรรยาย: ณ สนามเด็กเล่นแห่งเดิม ภูมิซึ่งตอนนี้เติบโตและดูเข้มแข็งขึ้น เห็นเด็กคนหนึ่งชื่อ น้องเล็กกำลังร้องไห้เพราะผูกเชือกร้องเท้าไม่ได้จึงเดินเข้ามาหา
น้องเล็ก: ฮือ ฮือ ทำไมหนูผูกเชือกรองเท้าไม่ได้ ฮือ ฮือ (ทำท่าผูกเชือกและร้องไห้เบา ๆ ไปด้วย)
ภูมิ: (เดินเข้าไปหาและถามด้วยความอ่อนโยน) ร้องไห้ทำไม เป็นอะไรไป ผูกเชือกรองเท้าไม่ได้เหรอมา เดี๋ยวพี่ช่วยนะ (ก้มลงผูกเชือกร้องเท้าให้น้อง) นี่ไง เสร็จแล้ว ไม่ต้องร้องแล้วนะ
น้องเล็ก: (เช็ดน้ำตาแล้วยิ้ม) ขอบคุณค่ะพี่... พี่ใจดีจังเลย
ภูมิ: (ยิ้มกว้างเหมือนที่พี่เก้าเคยยิ้ม) รู้ไหม เมื่อก่อนพี่ก็เคยได้รับความช่วยเหลือแบบนี้มาเหมือนกัน พี่เลยสัญญากับตัวเองว่า ถ้าพี่โตขึ้น พี่จะคอยช่วยเหลือคนอื่นให้ได้แบบพี่ชายคนนั้น... แล้วถ้าน้องมีโอกาส อย่าลืมที่จะช่วยเหลือคนอื่นเหมือนที่พี่ช่วยน้องนะ ตกลงไหม
น้องเล็ก: อืม (ลุกขึ้นยืนหันหน้าเข้าหาพี่ภูมิ) ได้เลยค่ะพี่ ถ้าหนูสามารถช่วยเหลือใครได้ หนูจะทำอย่างเต็มที่และจะทำให้ดีที่สุด ขอบคุณอีกครั้งนะคะ (ยกมือไหว้ ยิ้มให้กันแล้วก็เดินแยกจากกัน)
วิเคราะห์
ผู้สอนสนทนากับผู้เรียน
1. ในบทบาทสมมติที่ดูกันไปทั้ง 2 ฉาก ตัวละครคือใครบ้าง (ฉากที่ 1 ภูมิและพี่เก้า ฉากที่ 2 ภูมิและน้องเล็ก)
2. ในฉากแรก เกิดเหตุการณ์อะไรบ้าง ใครทำอะไร ที่ไหน อย่างไร (ให้ผู้เรียนช่วยกันตอบ)
3. ในฉากที่สอง เกิดหตุการณ์อะไรบ้าง ใครทำอะไร ที่ไหน อย่างไร (ให้ผู้เรียนช่วยกันตอบ)
4. ระหว่างฉากที่ 1 และฉากที่ 2 มีสิ่งใดที่เหมือนหรือแตกต่างกัน (เหมือนกัน–มีคนใจดีมาช่วยเหลือ เมื่อเห็นใครคนใดคนหนึ่งอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่อาจช่วยเหลือตัวเองได้-อ่อนแอ-หมดกำลังใจ เพราะคนที่ช่วยเหลือเคยได้รับความช่วยเหลือมาก่อน จึงอยากส่งต่อความช่วยเหลือและความรู้สึกดี ๆ นั้นต่อไป ที่ต่างกันคือในฉากที่ 2ภูมิแนะนำน้องเล็ก ให้ช่วยเหลือคนอื่นต่อไปด้วย)
5. ผู้เรียนคิดว่า ผู้คนในยุคสมัยนี้จะทำตามในบทบาทสมมติที่เราได้ดูไปหรือไม่ เช่น เมื่อได้รับความช่วยเหลือมาก็ให้ความช่วยเหลือคนอื่นต่อ เพราะอะไร (ให้ผู้เรียนแบ่งปัน)
6. ใครเคยอยู่ในสถานการณ์แบบนี้บ้าง ทั้งเป็นคนที่เคยได้รับความช่วยเหลือ หรือเป็นผู้ที่ให้ความช่วยเหลือผู้อื่นจดจำเรื่องราวได้หรือไม่ และรู้สึกอย่างไร (ให้ผู้เรียนแบ่งปัน)
7. จากบทบาทสมมติที่ได้ดูไป ให้บทสอนกับเราในเรื่องใดบ้าง (ให้ผู้เรียนแบ่งปัน)
สรุป ความใจดีเปรียบเสมือนเมล็ดพันธุ์ที่เมื่อถูกหว่านลงในใจใครแล้ว ย่อมเติบโตเป็นต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านแห่งการแบ่งปันต่อไป ดังเช่นเรื่องราวของภูมิที่เริ่มต้นจากเด็กชายผู้เปราะบาง แต่กลับเข้มแข็งขึ้นด้วยน้ำใจของรุ่นพี่ที่ยื่นมือเข้ามาช่วยเหลือในวันที่เขาล้มลง ไม่เพียงแต่ช่วยบรรเทาความเจ็บปวดทางกาย แต่ยังเป็นการมอบพลังใจที่ทำให้ผู้รับรู้สึกว่าตนเองไม่ได้อยู่โดดเดี่ยว เมื่อภูมิซึมซับความรู้สึกอบอุ่นนั้น จึงเปลี่ยนจาก “คนขี้แย”กลายเป็น “ฮีโร่” ในสายตาของรุ่นน้องด้วยการยื่นมือเข้าช่วยเรื่องเล็ก ๆ อย่างการผูกเชือกรองเท้า การกระทำนี้ยืนยันว่าความดีไม่ใช่เรื่องไกลตัว และไม่จำเป็นต้องรอให้พร้อมก่อนถึงจะเริ่มทำได้ เพราะการส่งต่อความรู้สึกดี ๆ(Pay it Forward) คือวงจรที่ไม่มีวันสิ้นสุดซึ่งสามารถเปลี่ยนโลกทั้งใบให้ดีขึ้นได้ด้วยมือของเราเองหากเราทุกคนรู้จักเป็นผู้รับที่มีความกตัญญูและเป็นผู้ให้ที่มีเมตตา สังคมจะเต็มไปด้วยรอยยิ้มและความเอื้ออาทรต่อกันสืบไป
คำสอน
1. ท่ามกลางกระแสความเจริญทางเทคโนโลยี สังคมไทยในปัจจุบันกำลังเผชิญกับสภาวะ “ความใจจืดใจดำ” ที่แผ่ขยายวงกว้างอย่างเงียบเชียบ เมล็ดพันธุ์แห่งน้ำใจที่เคยเป็นจุดเด่นของสยามเมืองยิ้ม กลับถูกบดบังด้วยความเร่งรีบและการแข่งขันเพื่อเอาตัวรอด เรามักเห็นภาพความเฉยเมยในที่สาธารณะ เช่น การแย่งที่นั่งบนรถไฟฟ้าโดยไม่สนใจเด็กหรือคนชรา การก้มหน้าอยู่กับหน้าจอสมาร์ทโฟน จนมองข้ามคนที่กำลังต้องการความช่วยเหลือตรงหน้า แม้แต่เรื่องง่าย ๆ อย่างการพยุงคนล้ม การช่วยถือของหนัก ก็กลายเป็นภาพที่หาดูได้ยากขึ้นทุกที ความระแวงแคลงใจ และกลัว “ความยุ่งยาก” กลายเป็นกำแพงที่ปิดกั้นโอกาสในการเป็นผู้ให้ หลายคนเลือกจะเดินผ่านความลำบากของผู้อื่นเพียงเพราะไม่อยากเสียเวลาส่วนตัวหรือกลัวถูกหลอกลวงจนลืมไปว่าน้ำใจเพียงเล็กน้อยอาจเปลี่ยนชีวิตใครบางคนได้ ในโลกออนไลน์ เรากลับพบการซ้ำเติมแทนการปลอบโยน การใช้ถ้อยคำที่รุนแรงบั่นทอนกำลังใจกัน กลายเป็นเรื่องปกติที่พบเห็นได้ทุกวัน สภาวะเช่นนี้ทำให้ความรู้สึกอบอุ่นในฐานะเพื่อนมนุษย์เริ่มเจือจางลง คนในสังคมเริ่มรู้สึกโดดเดี่ยวและเปราะบางมากขึ้นเพราะขาดที่พึ่งทางใจจากคนรอบข้าง หากเรายังคงปล่อยให้ความเฉยเมย เป็นวัฒนธรรมหลัก ต้นไม้แห่งการแบ่งปันย่อมแห้งตายไปในที่สุด ถึงเวลาแล้วที่สังคมไทยต้องทบทวน และรดน้ำให้กับเมล็ดพันธุ์แห่งความเมตตาอีกครั้ง เพื่อไม่ให้ "ฮีโร่" แบบภูมิเป็นเพียงเรื่องราวในบทละคร แต่เป็นผู้คนที่มีตัวตนจริงอยู่ในชีวิตประจำวันของเราทุกคน
2. คำสอนของพระศาสนจักรคาทอลิกเน้นย้ำว่า มนุษย์ถูกสร้างมาเพื่ออยู่ร่วมกันในสังคม และความใจดีไม่ใช่เรื่องบังเอิญแต่เป็นหน้าที่คริสตชน ในข้อ 1829 ระบุว่า “ความรักเรียกร้องให้ทำดีต่อทุกคน ตักเตือนกันฉันพี่น้องเอื้อเฟื้อต่อกันช่วยเหลือเกื้อกูลกัน” ซึ่งสอดคล้องกับเรื่องของภูมิในการส่งต่อความดีอย่างชัดเจน นอกจากนี้ในข้อ 1937 ยังสอนว่า ความแตกต่างของบุคคล เช่นความแข็งแรง หรือความอ่อนแอ เป็นโอกาสให้เราได้ฝึกฝนความใจดี เพื่อให้ผู้ที่มี “พรสวรรค์” ได้รู้จักแบ่งปันพรเหล่านั้นแก่ “ผู้ที่มีความต้องการ” สร้างวงจรแห่งความรักที่ไม่มีวันสิ้นสุด พระศาสนจักรยังย้ำในข้อ 1889 ว่า ถ้าปราศจากความรักซึ่งเป็นกฎสำคัญที่สุดในสังคม ก็จะกลายเป็นเพียงการอยู่รอดของผู้อื่นที่ไร้วิญญาณ ดังนั้นการทำดีต่อกันจึงเป็น “ความยุติธรรม” รูปแบบหนึ่งที่เราพึงมีต่อเพื่อนพี่น้อง และในข้อ 1939 ยืนยันกับเราว่า การส่งต่อความดีให้แก่ผู้อื่นเป็นการปฏิบัติตามกฎทอง (The Golden Rule) ซึ่งสอดคล้องกับพระคัมภีร์ที่ว่า “ท่านอยากให้เขาทำกับท่านอย่างไร ก็จงทำกับเขาอย่างนั้นเถิด” (มธ. 7:12) เพื่อถวายเกียรติแด่พระเจ้าผ่านการรักเพื่อนมนุษย์อย่างเป็นรูปธรรมนั่นเอง (CCC 1789)ปฏิบัติ
3. เรื่องราวของพระเยซูเจ้าทรงรักษาแม่ยายของเปโตรที่ป่วยเป็นไข้ เป็นเรื่องราวที่โดดเด่นปรากฏอยู่ในพระวรสารสหทรรศน์ทั้ง 3 เล่ม (ดู มธ. 8:14-15, ลก. 4:38-39, มก. 1:29-31) แม้จะมีความแตกต่างกันบ้างเล็กน้อยตามเนื้อหาที่บันทึก แต่หลัก ๆ เราได้เห็นภาพของพระเยซูเจ้าที่เสด็จไปยังเมืองคาเปอรนาอุมในแคว้นกาลิลี ทรงสั่งสอนประชาชน คำสั่งสอนของพระองค์ทำให้ผู้ฟังประทับใจอย่างมาก และทันทีที่ออกจากศาลาธรรม พระองค์เสด็จเข้าไปในบ้านของเปโตร แม่ยายของเขากำลังป่วยเป็นไข้หนัก คนอยู่ที่นั่นอ้อนวอนพระองค์ให้ทรงช่วยนาง พระองค์จึงก้มลงเหนือนางและทรงสั่งไข้ให้ออกไป นางก็หายไข้ ลุกขึ้นมารับใช้ทุกคนทันที (ดู ลก. 4:38-39) การลุกขึ้น “รับใช้ทุกคนทันที” เป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูรู้คุณต่อพระเยซูเจ้า ผู้ทรงรักษานางให้หาย และส่งต่อความชื่นชมยินดีที่ได้รับการรักษาให้มีสุขภาพดีกลับคืนมาด้วยการรับใช้ทุกคน “ทันที” ด้วยความกระตือรือร้น
4. แบบอย่างของแม่ยายเปโตร สอนให้เราเห็นว่า“พระพร” ที่ได้รับมานั้นมีไว้เพื่อ “ส่งต่อ” อย่างแท้จริง เมื่อนางได้รับพระเมตตาและรับการรักษาจากพระหัตถ์ของพระเยซูเจ้าจนหายจากไข้หนัก นางไม่ได้นิ่งเฉยหรือเพียงแค่พักผ่อนเพื่อตัวเอง แต่ลุกขึ้น “รับใช้ทุกคนทันที” ด้วยความกตัญญและกระตือรือร้น จึงชวนให้ตระหนักว่า เมื่อเราได้รับความช่วยเหลือจากพ่อแม่ คุณครู เพื่อน ๆหรือคนรอบข้าง เราควรเปลี่ยนความซาบซึ้งใจนั้นให้กลายเป็นการลงมือทำความดีเพื่อส่วนรวมโดยไม่รีรอ การรับใช้ “ทุกคน” โดยไม่เลือกปฏิบัติ สะท้อนถึงจิตตารมณ์คริสตชนที่ยิ่งใหญ่ คือการทำให้ความรักของพระเจ้าจับต้องได้ ผ่านการปรนนิบัติผู้อื่นด้วยความถ่อมตน หากเด็ก ๆ ทุกคนรู้จักกตัญญูและลุกขึ้นมาส่งต่อความดีให้กันทันทีเหมือนแม่ยายของเปโตร สังคมที่บ้านและที่โรงเรียนย่อมเต็มไปด้วยสันติสุขและการแบ่งปันที่งดงาม
ปฏิบัติ
ก. ข้อควรจำ
1. มนุษย์ถูกสร้างมาเพื่ออยู่ร่วมกันในสังคม และความใจดีไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นหน้าที่คริสตชน
2. ความแตกต่างของบุคคล เช่น ความแข็งแรงหรือความอ่อนแอ เป็นโอกาสให้เราได้ฝึกฝนความใจดี เพื่อให้ผู้ที่มี “พรสวรรค์” ได้รู้จักแบ่งปันพรเหล่านั้นแก่ “ผู้ที่มีความต้องการ" สร้างวงจรแห่งความรักที่ไม่มีวันสิ้นสุด
3. พระเยซูเจ้าทรงรักษาแม่ยายของเปโตรที่ป่วยเป็นไข้ ด้วยการก้มลงเหนือนางและทรงสั่งไข้ให้ออกไป นางก็หายไข้ ลุกขึ้นมารับใช้ทุกคนทันที
4. การลุกขึ้น “รับใช้ทุกคนทันที” เป็นการแสดงออกถึงความกตัญญูรู้คุณต่อพระเยซูเจ้าผู้ทรงรักษานางให้หาย และส่งต่อความชื่นชมยินดีที่ได้รับการรักษามีสุขภาพดีกลับคืนมา ด้วยการรับใช้ทุกคนด้วยความกระตือรือร้น
5. เราทุกคนมี “พระพร” ที่ได้รับมา ซึ่งพระพรนั้นมีไว้เพื่อ “ส่งต่อ” ด้วยการรับใช้ผู้อื่นตามความสามารถและตามสถานภาพของเรา
6. เมื่อเราได้รับความช่วยเหลือจากพ่อแม่ คุณครู เพื่อน ๆ หรือคนรอบข้าง เราควรเปลี่ยนความซาบซึ้งใจนั้นให้กลายเป็นการลงมือทำความดีเพื่อส่วนรวมโดยไม่รีรอและไม่เลือกปฏิบัติ
ข. กิจกรรม ไตร่ตรองประสบการณ์ของผู้เรียน
จุดประสงค์ของกิจกรรมนี้ เพื่อให้สมาชิกทุกคนในห้องฝึกสังเกต ดูแลเอาใจใส่และช่วยเหลือกัน ช่วยเติมเต็มกันให้สมบูรณ์ที่สุดเท่าที่จะทำได้
อุปกรณ์ ใบงาน “อุ่นใจเมื่อได้รับ สุขใจเมื่อส่งต่อ” ตามจำนวนผู้เรียน
ดำเนินการ ให้ผู้เรียนเขียนบุคคลและการกระทำตามที่ระบุในใบงานส่วนที่ 1 “ใคร” คือผู้ที่เคยช่วยเหลือฉันมีเมตตาต่อฉัน และส่วนที่ 2 “ใคร” คือคนที่ฉันเคยช่วยเหลือ


ค. การบ้านให้ผู้เรียนกลับไปเขียนบุคคลและการกระทำตามที่ระบุในใบงานส่วนที่ 3 ฉันจะส่งต่อความดีให้ผู้อื่น ให้ผู้เรียนเขียนข้อตั้งใจ แล้วกลับมาแบ่งปันประสบการณ์และความประทับใจให้เพื่อน ๆ ในห้องฟัง
::: Download บทเรียนและใบงาน :::