ตามรอยเท้านักบุญ | 15 พฤศจิกายน

นักบุญอัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่ Saint Albert the Great

พระสังฆราช นักปราชญ์แห่งพระศาสนจักร และนักบวชคณะนักเทศน์ (ดอมินิกัน) I ประมาณ ค.ศ. 1200–1280

 “ความเชื่อและเหตุผล สองปีกที่นำมนุษย์ไปสู่ความจริง”

         ความเชื่อในพระเจ้ากับวิทยาศาสตร์สามารถเดินไปด้วยกันได้หรือไม่? ชีวิตของนักบุญอัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่ช่วยให้เราเข้าใจว่า ความเชื่อและการใช้เหตุผลสามารถเกื้อหนุนกันในการแสวงหาความจริง เพราะพระเจ้าทรงเป็นบ่อเกิดของความจริงทั้งปวง

          วันที่ 15 พฤศจิกายน พระศาสนจักรระลึกถึงนักบุญผู้เป็นทั้งนักเทววิทยา นักปรัชญา นักธรรมชาติวิทยา และอาจารย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งยุคกลาง ผู้ใช้ความรู้เพื่อรับใช้พระเจ้าและเพื่อนมนุษย์

ประวัติของท่าน

         นักบุญอัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่ (Albertus Magnus) เกิดประมาณ ค.ศ. 1200 ที่เมืองเลาอิงเงน (Lauingen) แคว้นบาวาเรีย ในประเทศเยอรมนีปัจจุบัน ท่านเติบโตในครอบครัวชนชั้นสูง และเดินทางไปศึกษาที่ประเทศอิตาลี โดยเฉพาะเมืองปาดัว

        ระหว่างศึกษาเล่าเรียน ท่านได้รับแรงบันดาลใจจากคำเทศน์ของบุญราศีจอร์แดนแห่งแซกโซนี จึงตัดสินใจเข้าสู่คณะนักเทศน์ (Order of Preachers) หรือคณะดอมินิกัน ใน ค.ศ. 1223 ท่านอุทิศชีวิตให้กับการศึกษาปรัชญา เทววิทยา และธรรมชาติวิทยา ทั้งพฤกษศาสตร์ สัตววิทยา ดาราศาสตร์ และแร่วิทยา จนได้รับสมญานามว่า “อัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่” (Albertus Magnus) และ “นักปราชญ์สากล” (Doctor Universalis)

           ประมาณ ค.ศ. 1245 ท่านเริ่มมีบทบาทสำคัญในการสอนเทววิทยาที่มหาวิทยาลัยปารีส และใน ค.ศ. 1248 ได้รับมอบหมายให้จัดตั้งสำนักศึกษาเทววิทยาของคณะดอมินิกันที่เมืองโคโลญ โดยมีศิษย์คนสำคัญคือ นักบุญโทมัส อไควนัส (Saint Thomas Aquinas)

           ใน ค.ศ. 1254 ท่านได้รับเลือกเป็นอธิการเจ้าคณะแขวงของคณะดอมินิกันในเยอรมนี และใน ค.ศ. 1256 ได้เดินทางไปเมืองอานาญี เพื่อปกป้องบทบาทและสิทธิของคณะนักบวชภิกขาจารในการศึกษาและการเทศน์สอน

           ต่อมาใน ค.ศ. 1260 สมเด็จพระสันตะปาปาอเล็กซานเดอร์ที่ 4 ทรงแต่งตั้งท่านเป็นพระสังฆราชแห่งเรเกนส์บูร์ก ท่านปฏิบัติหน้าที่อภิบาล ฟื้นฟูระเบียบวินัย และส่งเสริมสันติสุขภายในสังฆมณฑล ก่อนพ้นจากตำแหน่งใน ค.ศ. 1262 เพื่อกลับไปดำเนินพันธกิจด้านการศึกษาและการเทศน์สอน

           ใน ค.ศ. 1274 ท่านมีส่วนร่วมในการประชุมสภาสังคายนาลียงครั้งที่ 2 และหลังจากนักบุญโทมัส อไควนัส มรณภาพในปีเดียวกัน ท่านยังคงช่วยอธิบายและปกป้องแนวคิดทางเทววิทยาของศิษย์ เมื่อแนวคิดบางประการที่เกี่ยวข้องกับปรัชญาของนักบุญโทมัสถูกวิพากษ์วิจารณ์ใน ค.ศ. 1277 นักบุญอัลเบิร์ตซึ่งอยู่ในวัยชราได้เดินทางไปกรุงปารีสเพื่อปกป้องแนวคิดของศิษย์

            ท่านมรณภาพเมื่อวันที่ **15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1280** ที่เมืองโคโลญ ประเทศเยอรมนี

           วันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 1931 สมเด็จพระสันตะปาปาปีโอที่ 11 ทรงประกาศแต่งตั้งท่านเป็นนักบุญ และประกาศให้เป็นนักปราชญ์แห่งพระศาสนจักร ต่อมาใน ค.ศ. 1941 สมเด็จพระสันตะปาปาปีโอที่ 12 ทรงประกาศให้ท่านเป็นองค์อุปถัมภ์ของผู้ศึกษาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ

เรื่องราวที่น่าจดจำ

1. อาจารย์ผู้มองเห็นคุณค่าของศิษย์

           นักบุญอัลเบิร์ตเป็นอาจารย์ของนักบุญโทมัส อไควนัส ผู้มีบุคลิกเงียบขรึมและพูดน้อย  ตามเรื่องเล่าที่สืบทอดกันมา เพื่อนนักศึกษาบางคนเรียกโทมัสว่า “วัวใบ้” (*Dumb Ox*) เพราะรูปร่างใหญ่และนิสัยเงียบ แต่นักบุญอัลเบิร์ตกลับมองเห็นสติปัญญาอันโดดเด่นของศิษย์ผู้นี้ มีเรื่องเล่าว่าท่านกล่าวปกป้องโทมัส โดยทำนายว่าวันหนึ่งคำสอนของศิษย์ที่ถูกเรียกว่า “วัวใบ้” จะเป็นที่ได้ยินไปทั่วโลก เมื่อท่านย้ายไปสอนที่เมืองโคโลญใน ค.ศ. 1248 โทมัสก็ติดตามไปศึกษาด้วย ทั้งสองมีความสัมพันธ์ที่ตั้งอยู่บนความเคารพ ความไว้วางใจ และมิตรภาพ ครูที่ดีจึงไม่เพียงถ่ายทอดความรู้ แต่ยังมองเห็นคุณค่าและช่วยพัฒนาพระพรที่พระเจ้าประทานให้แก่ผู้เรียนแต่ละคน

2. นักปราชญ์ผู้แสวงหาความจริงผ่านธรรมชาติ

             นักบุญอัลเบิร์ตไม่ได้จำกัดการศึกษาอยู่เพียงตำรา แต่ให้ความสำคัญกับการสังเกต การบรรยาย และการจำแนกสิ่งต่าง ๆ ในธรรมชาติ ทั้งพืช สัตว์ แร่ธาตุ และปรากฏการณ์ธรรมชาติ ท่านศึกษาผลงานของอริสโตเติลอย่างเป็นระบบ และมีบทบาทสำคัญในการนำปรัชญากรีกมาสู่การศึกษาทางเทววิทยาในยุคกลาง โดยแสดงให้เห็นว่าเหตุผลและความเชื่อสามารถสนทนาและเกื้อหนุนกันได้ สำหรับท่าน การศึกษาธรรมชาติไม่ได้ทำให้มนุษย์ห่างไกลจากพระเจ้า แต่ช่วยให้เรารู้จักสิ่งสร้างและชื่นชมพระปรีชาญาณของพระผู้สร้าง

3. นักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่และสุภาพถ่อมตน

แม้มีชื่อเสียงด้านวิชาการและได้รับแต่งตั้งเป็นพระสังฆราช นักบุญอัลเบิร์ตยังคงดำเนินชีวิตเรียบง่ายตามจิตตารมณ์ของคณะดอมินิกัน ท่านเอาใจใส่หน้าที่อภิบาล ส่งเสริมกิจเมตตาจิต และมีบทบาทในการไกล่เกลี่ยความขัดแย้งเพื่อสร้างสันติสุข แม้ในวัยชรา ท่านยังคงยืนหยัดปกป้องความจริงทางเทววิทยาและผลงานของศิษย์ โดยเฉพาะในเหตุการณ์ ค.ศ. 1277 ชีวิตของท่านแสดงให้เห็นว่า **ความรู้ที่แท้จริงไม่ได้มีไว้เพื่อยกตนเหนือผู้อื่น แต่เพื่อนำไปใช้รับใช้พระเจ้า พระศาสนจักร และเพื่อนมนุษย์**

คำสอนที่สำคัญ

1. ความเชื่อและเหตุผลเกื้อหนุนกันในการแสวงหาความจริง

          หนังสือคำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก (CCC 159) สอนว่า แม้ความเชื่อจะอยู่เหนือเหตุผล แต่ความเชื่อกับเหตุผลที่ถูกต้องย่อมไม่ขัดแย้งกันอย่างแท้จริง เพราะพระเจ้าทรงเป็นบ่อเกิดของความจริงทั้งปวง แนวคิดนี้สอดคล้องกับสมณสาส์น Fides et Ratio ของสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 ซึ่งเปรียบความเชื่อและเหตุผลเป็นเสมือนปีกสองข้างที่ช่วยให้จิตใจมนุษย์ก้าวสู่การพิจารณาความจริง

2. สิ่งสร้างช่วยให้เรารู้จักพระผู้สร้าง

        พระคัมภีร์กล่าวว่า “จากความยิ่งใหญ่และความงดงามของสิ่งสร้าง เราอาจรู้จักพระผู้สร้างได้โดยอาศัยการเปรียบเทียบ” (เทียบ ปชญ 13:5) การศึกษาธรรมชาติด้วยความพิศวงและความเคารพ จึงสามารถช่วยให้เราตระหนักถึงพระปรีชาญาณของพระเจ้า และสำนึกถึงหน้าที่ในการดูแลรักษาสิ่งสร้าง

3. ความรู้ต้องดำเนินควบคู่กับความสุภาพถ่อมตน

         แม้นักบุญอัลเบิร์ตจะมีความรู้กว้างขวาง แต่ท่านยังคงอุทิศชีวิตให้กับการภาวนา การศึกษา และการรับใช้ แบบอย่างของท่านเตือนเราว่า คุณค่าของความรู้ไม่ได้อยู่ที่การรู้มากกว่าผู้อื่น แต่อยู่ที่การนำความรู้นั้นไปใช้เพื่อความจริง ความดี และประโยชน์ส่วนรวม

4. ครูที่ดีเป็นเพื่อนร่วมทางในการเติบโตของผู้เรียน

          ความสัมพันธ์ระหว่างนักบุญอัลเบิร์ตกับนักบุญโทมัส อไควนัส เป็นแบบอย่างของการศึกษาที่เคารพคุณค่าและศักยภาพของผู้เรียน สำหรับครูคำสอน การสอนไม่ใช่เพียงการถ่ายทอดเนื้อหาความเชื่อ แต่ยังเป็นการรับฟัง ให้กำลังใจ และร่วมเดินทางกับผู้เรียน เพื่อช่วยให้แต่ละคนค้นพบพระพรของตน และเติบโตในความสัมพันธ์กับพระคริสตเจ้า

          นักบุญอัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่ไม่ได้แยกชีวิตแห่งความเชื่อออกจากการศึกษา แต่ใช้ทั้งความเชื่อและสติปัญญาเพื่อแสวงหาความจริง ท่านเป็นทั้งนักปราชญ์ผู้ใฝ่รู้ ครูผู้มองเห็นคุณค่าของศิษย์ และผู้รับใช้พระศาสนจักรด้วยความสุภาพถ่อมตน ชีวิตของท่านเชื้อเชิญให้เราไม่หยุดเรียนรู้ ไม่หยุดตั้งคำถาม และไม่หยุดแสวงหาพระเจ้า พร้อมทั้งนำความรู้และความสามารถที่ได้รับมาใช้เพื่อรับใช้ผู้อื่นด้วยความรัก

          “ยิ่งเราเรียนรู้จักสิ่งสร้างด้วยหัวใจที่ถ่อมตน เราก็ยิ่งค้นพบความยิ่งใหญ่ของพระผู้สร้าง”

*** ข้อคิดเรียบเรียงจากชีวิตของนักบุญอัลเบิร์ตผู้ยิ่งใหญ่ มิใช่คำกล่าวโดยตรงของนักบุญ

แหล่งข้อมูลประกอบ

• สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16 — บทสอนเรื่อง Saint Albert the Great (24 มีนาคม ค.ศ. 2010)
• Vatican City State — 15 November: Saint Albert the Great, Bishop and Doctor of the Church
• Franciscan Media — Saint Albert the Great
• Vatican News — Saint of the Day, 15 November
• หนังสือคำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก (CCC) ข้อ 159
• พระคัมภีร์ ปรีชาญาณ 13:5
• สมณสาส์น Fides et Ratio ของสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 (ค.ศ. 1998)