ตามรอยเท้านักบุญ | 10 พฤศจิกายน

นักบุญพระสันตะปาปาเลโอผู้ยิ่งใหญ่
Saint Leo the Great

พระสันตะปาปาและนักปราชญ์แห่งพระศาสนจักร I ปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 – ค.ศ. 461

 "ผู้พิทักษ์ความเชื่อ ผู้สร้างสันติ และนายชุมพาบาลผู้เปี่ยมด้วยความรัก"

            นักบุญพระสันตะปาปาเลโอผู้ยิ่งใหญ่ เป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญของพระศาสนจักรยุคแรก ผู้แสดงให้เห็นว่า ความมั่นคงในความเชื่อต้องดำเนินควบคู่กับความรักและความรับผิดชอบต่อเพื่อนมนุษย์

ประวัติของท่าน

          นักบุญเลโอที่ 1 หรือที่รู้จักกันในนาม “เลโอผู้ยิ่งใหญ่” (*Leo the Great*) เป็นชาวแคว้นทัสคานี ประเทศอิตาลี แต่ไม่มีหลักฐานแน่ชัดเกี่ยวกับวันเกิด สถานที่เกิด และชีวิตวัยเยาว์ของท่าน เชื่อกันว่าท่านเกิดในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4

          ประมาณ ค.ศ. 430 ท่านดำรงตำแหน่งสังฆานุกรแห่งพระศาสนจักรกรุงโรม และมีบทบาทสำคัญทั้งในการบริหารงานและการประสานความสัมพันธ์ภายในพระศาสนจักร

         ใน ค.ศ. 440 ขณะที่ท่านกำลังปฏิบัติภารกิจไกล่เกลี่ยข้อขัดแย้งในแคว้นกอล ท่านได้รับเลือกให้เป็นพระสันตะปาปา สืบต่อจากสมเด็จพระสันตะปาปาซิกส์ตุสที่ 3 และได้รับการอภิเษกเป็นพระสังฆราชแห่งกรุงโรมเมื่อวันที่ 29 กันยายน ค.ศ. 440

         ท่านดำรงตำแหน่งพระสันตะปาปานานกว่า 21 ปี ในช่วงเวลาที่จักรวรรดิโรมันตะวันตกกำลังเผชิญความไม่มั่นคงทางการเมือง การรุกรานจากชนเผ่าต่าง ๆ ความยากจน และความขัดแย้งด้านหลักความเชื่อ

         ท่ามกลางสถานการณ์เหล่านี้ท่านได้ทำหน้าที่ทั้งผู้นำพระศาสนจักร นักเทววิทยา ผู้ประกาศพระวาจา และนายชุมพาบาลที่เอาใจใส่ประชากรของพระเจ้า

        ท่านสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน ค.ศ. 461 และได้รับการประกาศเป็นนักปราชญ์แห่งพระศาสนจักร (Doctor of the Church) โดยสมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 14 ใน ค.ศ. 1754

เรื่องราวที่น่าจดจำ

1. พระสันตะปาปาผู้กล้าเผชิญหน้ากับอัตติลาเพื่อแสวงหาสันติภาพ

             ใน ค.ศ. 452 อัตติลา (Attila) ผู้นำชาวฮัน นำกองทัพเข้ารุกรานดินแดนทางตอนเหนือของอิตาลี เมืองหลายแห่งได้รับความเสียหายอย่างหนัก และประชาชนต่างหวาดกลัวว่ากรุงโรมอาจตกอยู่ในอันตราย สมเด็จพระสันตะปาปาเลโอทรงร่วมคณะผู้แทนโรมันเดินทางไปพบอัตติลาบริเวณใกล้เมืองมันตัว เพื่อเจรจาให้ยุติการรุกราน ภายหลังการเจรจา อัตติลาถอนกองทัพออกจากอิตาลี แม้นักประวัติศาสตร์จะเห็นว่ายังมีปัจจัยอื่นร่วมด้วย เช่น สถานการณ์ทางทหารและปัญหาด้านเสบียง แต่บทบาทของพระสันตะปาปาเลโอในการเจรจาสันติภาพยังคงเป็นเหตุการณ์สำคัญที่ได้รับการจดจำ อีกสามปีต่อมา ใน ค.ศ. 455 เมื่อกองทัพชาวแวนดัลภายใต้การนำของเกนเซริกเข้ารุกรานกรุงโรม แม้นักบุญเลโอไม่สามารถป้องกันการปล้นสะดมเมืองได้ แต่ท่านได้เจรจาเพื่อลดความรุนแรง ตามธรรมประเพณีที่สืบทอดมา การเจรจานี้ช่วยให้ประชาชนจำนวนหนึ่งได้รับการคุ้มครอง และลดความเสียหายต่อชีวิตและศาสนสถานสำคัญ เหตุการณ์เหล่านี้สะท้อนถึงความกล้าหาญของผู้นำที่ไม่ได้เลือกใช้อำนาจทางทหาร แต่เลือกใช้การเจรจาและความรับผิดชอบต่อชีวิตของผู้คน

2.ผู้พิทักษ์ความเชื่อเรื่องพระเยซูคริสตเจ้าทรงเป็นพระเจ้าแท้และมนุษย์แท้

              หนึ่งในผลงานสำคัญที่สุดของนักบุญเลโอ คือการปกป้องความเชื่อเกี่ยวกับพระเยซูคริสตเจ้าในช่วงเวลานั้น มีข้อถกเถียงทางเทววิทยาเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างพระธรรมชาติพระเจ้าและธรรมชาติมนุษย์ของพระคริสตเจ้า นักบุญเลโอได้เขียนจดหมายสำคัญถึงพระสังฆราชฟลาเวียนแห่งคอนสแตนติโนเปิล ซึ่งรู้จักกันในชื่อ Tome of Leo* หรือ Tome to Flavian จดหมายฉบับนี้มีบทบาทสำคัญในการอธิบายความเชื่อว่า พระเยซูคริสตเจ้าทรงเป็นพระเจ้าแท้และมนุษย์แท้ สภาสังคายนาแห่งคาลซีดอน (Council of Chalcedon) ค.ศ. 451 ได้ยืนยันว่า พระเยซูคริสตเจ้าทรงมีพระธรรมชาติพระเจ้าและธรรมชาติมนุษย์ รวมเป็นหนึ่งเดียวในพระบุคคลเดียว โดยไม่ปะปน ไม่เปลี่ยนแปลง ไม่แบ่งแยก และไม่แยกจากกัน ความจริงข้อนี้มีความหมายต่อชีวิตของเรา เพราะพระเยซูคริสตเจ้า มิใช่เพียงพระเจ้าผู้ทรงอยู่ห่างไกลจากมนุษย์ แต่พระองค์ทรงรับธรรมชาติมนุษย์อย่างแท้จริง ทรงร่วมรับความทุกข์และความเปราะบางของมนุษย์ เพื่อทรงนำมนุษย์เข้าสู่ความรอด

3. นายชุมพาบาลผู้ไม่แยกความเชื่อออกจากความรัก

              แม้นักบุญเลโอจะเป็นนักเทววิทยาผู้ยิ่งใหญ่ แต่ท่านไม่ได้ให้ความสำคัญเฉพาะการอธิบายหลักคำสอนเท่านั้น ในช่วงเวลาที่กรุงโรมเผชิญความอดอยาก ความยากจน และความไม่มั่นคงในสังคม ท่านส่งเสริมให้คริสตชนดูแลผู้ตกทุกข์ได้ยากและเชื่อมโยงการภาวนา การถือศีลอด และการทำบุญให้ทานเข้าด้วยกัน ในบทเทศน์ของท่าน นักบุญเลโอเน้นย้ำว่าความเชื่อ ต้องแสดงออกผ่านการดำเนินชีวิต โดยเฉพาะความเมตตากรุณาต่อผู้ยากไร้ ท่านยังให้ความสำคัญกับเอกภาพของพระศาสนจักร และบทบาทของพระสังฆราชแห่งกรุงโรมในฐานะผู้สืบตำแหน่งของนักบุญเปโตร เพื่อรับใช้ความเป็นหนึ่งเดียวกันของประชากรพระเจ้า สำหรับนักบุญเลโอ การรักษาความจริงแห่งความเชื่อและการดูแลชีวิตของผู้คนจึงเป็นพันธกิจที่ดำเนินไปพร้อมกัน

คำสอนที่สำคัญ

1. พระเยซูคริสตเจ้าทรงเป็นพระเจ้าแท้และมนุษย์แท้

           ความเชื่อเรื่องพระเยซูคริสตเจ้าทรงมีสองธรรมชาติในพระบุคคลเดียว ไม่ใช่เพียงข้อความทางเทววิทยา แต่เป็นหัวใจของความเชื่อเรื่องการรับธรรมชาติมนุษย์และความรอด พระบุตรของพระเจ้าทรงรับธรรมชาติมนุษย์อย่างแท้จริง โดยไม่ทรงสูญเสียพระธรรมชาติพระเจ้า เพื่อช่วยมนุษย์ให้ได้รับความรอด (เทียบ CCC 464–469)

2. ความเชื่อที่แท้จริงต้องนำไปสู่ความรักและสันติภาพ

           ชีวิตของนักบุญเลโอแสดงให้เห็นว่า การปกป้องความจริงไม่ได้หมายถึงการเอาชนะผู้อื่น แต่เป็นการรับใช้ความจริงด้วยความรัก การเจรจาเพื่อสันติภาพ การดูแลคนยากจน และการส่งเสริมเอกภาพ ล้วนเป็นการแสดงออกถึงความเชื่อในพระคริสตเจ้า

3. จงตระหนักถึงศักดิ์ศรีของการเป็นคริสตชน

             ในบทเทศน์วันพระคริสตสมภพ นักบุญเลโอได้เชื้อเชิญให้คริสตชนตระหนักถึงศักดิ์ศรีของตน เพราะเราได้รับเรียกให้มีส่วนร่วมในชีวิตของพระคริสตเจ้า คำสอนนี้เตือนเราว่า การเป็นคริสตชนไม่ได้หมายถึงเพียงการมีชื่ออยู่ในพระศาสนจักร แต่หมายถึงการดำเนินชีวิตให้สมกับพระหรรษทานที่ได้รับจากพระเจ้า

4. ผู้นำที่แท้จริงคือผู้รับใช้

             แม้นักบุญเลโอจะดำรงตำแหน่งสำคัญในการอภิบาลพระศาสนจักร แต่ความยิ่งใหญ่ของท่านปรากฏผ่านความรับผิดชอบต่อความเชื่อและชีวิตของผู้คน แบบอย่างของท่านเตือนเราว่า อำนาจและความสามารถที่ได้รับมาไม่ควรใช้เพื่อยกตนเอง แต่เพื่อรับใช้ผู้อื่นและสร้างความเป็นหนึ่งเดียวกัน

             นักบุญพระสันตะปาปาเลโอผู้ยิ่งใหญ่ เป็นแบบอย่างของผู้ที่รวมความมั่นคงในหลักความเชื่อเข้ากับความอ่อนโยนในการอภิบาล ท่านปกป้องความจริงเกี่ยวกับพระคริสตเจ้า กล้าเผชิญหน้ากับอันตรายเพื่อแสวงหาสันติภาพ และไม่ละเลยผู้คนที่กำลังทุกข์ยาก

               ชีวิตของท่านจึงเชื้อเชิญให้เราพิจารณาว่าความเชื่อที่เราประกาศด้วยคำพูด ได้กลายเป็นความรักและสันติภาพในชีวิตประจำวันของเราแล้วหรือยัง?

 “ความยิ่งใหญ่ของผู้มีความเชื่อ ไม่ได้อยู่ที่อำนาจที่ตนมี

แต่อยู่ที่การใช้ชีวิตเพื่อรักษาความจริง สร้างสันติ และรับใช้ผู้อื่นด้วยความรัก”

**** ข้อคิดปิดท้ายเรียบเรียงจากชีวิตและพันธกิจของท่าน มิใช่คำกล่าวโดยตรงของนักบุญ

แหล่งข้อมูลประกอบ

• สมเด็จพระสันตะปาปาเบเนดิกต์ที่ 16, การเข้าเฝ้าทั่วไป วันที่ 5 มีนาคม ค.ศ. 2008: Saint Leo the Great
• Vatican News: St. Leo the Great, Pope and Doctor of the Church
• สมเด็จพระสันตะปาปายอห์นที่ 23, สมณสาส์น Aeterna Dei Sapientia (1961)
• หนังสือคำสอนพระศาสนจักรคาทอลิก (CCC) ข้อ 464–469 และ 1691