บทที่ 23 ศีลล้างบาป
จุดมุ่งหมาย เพื่อให้ผู้เรียนเข้าใจความหมายและคุณค่าของศีลล้างบาป เกิดความซาบซึ้งและความปรารถนาที่จะปฏิบัติหน้าที่อันสืบเนื่องมาจากศีลล้างบาปอย่างจริงจัง
ขั้นที่ 1 กิจกรรม
ครูพูดคุยกับนักเรียนถึงเรื่อง ศีลล้างบาป ดังต่อไปนี้
- รับศีลล้างบาปแล้วหรือยัง ?
- ถ้ารับแล้ว รับที่ไหน ? เมื่อไหร่ ? มีชื่อนักบุญอะไร ? ใครเป็นพ่อแม่ทูนหัว ?
- เคยเห็นพิธีศีลล้างบาปหรือไม่ ? มีขั้นตอนอะไรบ้าง ?
ขั้นที่ 2 วิเคราะห์
ครูนำภาพพิธีศีลล้างบาปตามขั้นตอนต่างๆมาแสดงให้ผู้เรียนดูมี
- การทำสำคัญมหากางเขน - การปฏิญาณตัว
- การเทน้ำ - การเจิมน้ำมัน
- การมอบเสื้อขาว - การมอบเทียน
ขั้นตอนเหล่านี้ ขั้นตอนไหนสำคัญที่สุด ? (การเทน้ำ) ทำไม ?
สรุป การเทน้ำเป็นเครื่องหมายของการชำระล้างบาป และการเกิดใหม่ ซึ่งเป็นจุดประสงค์ของศีลล้างบาปนี้
ขั้นที่ 3 คำสอน
1. ศีลล้างบาปคือศีลศักดิ์สิทธิ์ที่พระเยซูทรงตั้งขึ้น เพื่อโปรดพระหรรษทานที่ช่วยชำระและปลดเปลื้องเราให้พ้นจากการเป็นทาสของบาป และบันดาลให้เกิดใหม่ มีชีวิตใหม่ เป็นบุตรของพระเป็นเจ้า พระเยซูคริสต์ทรงตั้งศีลล้างบาปอย่างเป็นทางการก่อนที่พระองค์จะเสด็จขึ้นสวรรค์โดยทรงบัญชาพวกสาวกว่า “เราได้รับอำนาจทั้งสิ้นทั้งในสวรรค์และในแผ่นดิน พวกท่านจงออกไปทั่วโลกสั่งสอนคนทั้งปวงมาให้เป็นศิษย์ของเรา ให้เขารับพิธีล้างเดชะพระนาม พระบิดา และพระบุตร และพระจิต” (มธ. 28:18-19) พวกสาวกก็ออกไปปฏิบัติตามที่พระองค์ทรงบัญชาทุกประการ
2. ศีลล้างบาป หรือ พิธีล้าง ที่พระเยซูคริสต์ทรงตั้งขึ้นนี้คือศีลล้างบาปด้วยน้ำพระจิตเจ้า ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญและท่อธารนำพระหรรษทานมาสู่เรา พิธีประกอบคือ เทน้ำบนศีรษะของผู้รับพร้อมกับกล่าววาจาว่า “ข้าพเจ้าล้างท่าน เดชะพระนามพระบิดา และพระบุตร และพระจิตร” นอกเหนือจากพิธีนี้แล้วยังมีพิธีอื่นในรูปแบบอื่นในกรณีพิเศษที่ถือว่าเป็นศีลล้างบาปเหมือนกัน คือ
ศีลล้างบาปด้วยเลือด ได้แก่ผู้ที่ยอมพลีชีพเพื่อพระเยซูคริสต์ แม้ยังมิได้รับศีลล้างบาปก็ถือว่าผู้นั้นได้รับศีลล้างบาปด้วยเลือดที่เขาเทเพื่อยืนยันความเชื่อนั้น
ศีลล้างบาปด้วยความปรารถนา ได้แก่ผู้ที่ตายโดยไม่มีโอกาสรับศีลล้างบาป ทั้งๆที่เขาปรารถนาอยากจะรับอย่างยิ่ง ในกรณีก็ถือว่าเขาได้รับแล้วเหมือนกัน
ศีลล้างบาปในยามฉุกเฉิน ได้แก่การโปรดศีลล้างบาปโดยเทน้ำและกล่าววาจาอย่างเดียวให้แก่ผู้ใกล้ตาย หรือ อยู่มนอันตรายที่ต้องเสียชีวิต บางทีก็เรียกว่า “ศีลน้ำ” ในกรณีฉุกเฉินนี้ใครๆก็โปรดศีลล้างบาปแบบนี้ได้ แม้กระทั่งคนต่างศาสนา ขอเพียงว่าเขามีความตั้งใจที่จะปฏิบัติตามเจตนารมณ์ของศีลล้างบาปเท่านั้น
ศีลล้างบาปแบบลึกลับ ตามคำสั่งสอนของพระศาสนจักรที่ว่า “บรรดาผู้ที่มิได้รู้จักข่าวดีของพระเยซูคริสต์ หรือพระศาสนจักรของพระองค์ ไม่ใช่เพราะความผิดของเขาเอง แต่ยังมุ่งแสวงหาพระเป็นเจ้าโดยจริงใจ พยายามทำดีตามน้ำพระทัย ปฏิบัติตามเสียงมโนธรรม โดยมีพระหรรษทานอุดหนุนอยู่ คนเหล่านี้จะได้รับความรอดด้วย” (สังคายนาวาติกันที่ 2 พระธรรมนูญเรื่อง พระศาสนจักข้อที่ 16) ศีลล้างบาปเป็นประตูแห่งความรอด ฉะนั้นคนเหล่านี้รอดได้ต้องผ่านศีลล้างบาปเหมือนกัน แต่เป็นศีลล้างบาปแบบลึกลับ
3. พิธีอื่นๆ นอกจากการเทน้ำก็มีความหมายสำหรับชีวิตคริสตชนเหมือนกัน เช่น
การทำสำคัญมหากางเขน เป็นเครื่องหมายของผู้ที่ได้รับการไถ่ให้มาเป็นของพระเจ้าแล้ว
ปฏิญาณตัว เป็นเครื่องหมายที่จะละทิ้งปีศาจอย่างเด็ดขาด และหันมายึดพระเป็นเจ้าเป็นสรณะแต่เพียงผู้เดียว
การเจิมน้ำมัน เป็นเครื่องหมายของการแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกของพระศาสนจักร มีส่วนในการไถ่กู้ของพระเยซูคริสต์พระผู้ไถ่
การมอบเสื้อขาว เป็นเครื่องหมายถึงชีวิตใหม่ที่เพิ่งได้รับขาวบริสุทธิ์ปราศจากมลทิน ผู้รับศีลจะต้องพยายามรักษาให้คงสภาพเช่นนี้ไว้เสมอ
การมอบเทียน เป็นเครื่องหมายของการเป็นสักขีพยานของผู้รับศีลด้วยชีวิตที่เปี่ยมคุณธรรม ความดี เปรียบเสมือนเทียนที่ส่องแสงสว่างให้แก่คนรอบข้า
ขั้นที่ 4 ปฏิบัติ
- ข้อควรจำ
1. ศีลล้างบาปคือศีลศักดิ์สิทธิ์ที่พระเยซูคริสต์ทรงตั้งเพื่อโปรดพระหรรษทานแห่งชีวิตใหม่
2. เมื่อเรารับศีลล้างบาปเราก็กลายเป็นบุตรของพระเป็นเจ้ามีชีวิตของพระองค์ในตัวเรา
3. เราได้ถวายสัตย์ปฏิญาณว่า จะละทิ้งปีศาจ และยึดพระเป็นเจ้าเป็นที่พึ่งของเรา
4. เรามีหน้าที่ที่จะต้องเป็นสักขีพยานด้วยชีวิตที่ศักดิ์สิทธิ์บริสุทธิ์ แก่คนอื่นๆ
- กิจกรรม ทำพิธีรื้อฟื้นคำปฏิญาณเมื่อรับศีลล้างบาป แจกเทียนให้ผู้เรียนคนละ 1 เล่ม จุดเทียนและถือไว้ ตั้งพระแท่น มีรูปไม่กางเขนตั้งเป็นประธาน ครูกล่าวนำทีละข้อ ผู้เรียนตอบรับ ร้องเพลง “ลูกสัญญา”
ลูกสัญญา
1. ลูกสัญญาเมื่อคราล้างชำระบาป ท่านก็ทราบว่าผู้อื่นยืนแทนข้าฯ
มาวันนี้ลูกถวายใจวาจา ลูกสัญญาโดยมิใช่ใครมาแทน
รับ ลูกสัญญา ลูกสัญญา ลูกสัญญา โดยมิใช่ใครมาแทน
ลูกสัญญา โดยมิใช่ใครมาแทน
2. ลูกสัญญาว่าจะถือซื่อที่สุด รักพระบุตรยอดยิ่งใหญ่ไถ้โลกหล้า
สามิภักดิ์รักพระจิตพระบิดา ลูกสัญญาโดยมิใช่ใครมาแทน
การบ้าน เลือกข้อตั้งใจ ประดิษฐ์เป็นตัวอักษรให้สวยงาม นำมาแสดงหน้าชั้น นำข้อตั้งใจไปติดไว้ที่บ้านเป็นเครื่องเตือนใจ
